روایتی جذاب از نفوذ، افشاگری و ناپدید شدن یک شبح واقعی در دنیای سایبری

شامگاه پنجم جولای ۲۰۱۵، نام حساب توییتری شرکتی ایتالیایی به نام Hacking Team به Hacked Team تغییر کرد و کمی بعد، از همان حساب لینکی منتشر شد که آرشیو ۴۰۰ گیگابایتی اطلاعات داخلی شرکت را برای دانلود در دسترس مخاطبان قرار می‌داد.

شرکت هکینگ تیم از میلان، به دولت‌ها و سازمان‌های امنیتی ابزار نفوذ می‌فروخت. مشتریان پول می‌دادند تا به تلفن یا کامپیوتر فرد دیگری راه پیدا کنند و ارتباطاتش را زیر نظر بگیرند. حالا اما ایمیل‌ها، پرونده‌ی مشتریان و اسناد مالی خودِ شرکت روی اینترنت در اختیار همگان بود.

مهاجم آگاهانه حساب توییتری رسمی شرکت را برای اعلام هک انتخاب کرد، زیرا هرکسی که برای بررسی خبر به صفحه‌ی هکینگ تیم سر می‌زد، به همان فایل‌هایی می‌رسید که شرکت می‌خواست از دسترس خارجشان کند. چهره‌ی پشت این حمله‌ی غافلگیرکننده، به گروه یا سازمان خاصی وابسته نبود و خودش را با نام مستعار Phineas Fisher معرفی می‌کرد. کسانی که اخبار جاسوس‌افزارها را دنبال می‌کردند، این اسم را از ماجرای سال قبل می‌شناختند؛ از حمله‌ای به یکی دیگر از شرکت‌های بزرگ بازار نظارت که فیشر حتی نامش را هم از محصول همان شرکت قرض گرفته بود.

سایه‌ی فینیاس فیشر بر بازار جاسوس‌افزارها

پیش از اینکه هکینگ تیم تیتر اول اخبار فناوری شود، شرکت گاما اینترنشنال یکی از بازیگران قدرتمند بازار ابزارهای نظارتی محسوب می‌شد که مجموعه‌ای از ابزارهای جاسوسی را با نام فین‌فیشر می‌فروخت.

محصول دیگری از گاما به نام فین‌اسپای، پس از ورود به کامپیوتر هدف، می‌توانست رمزها و نوشته‌های کاربر را ثبت کند و مکالمات اسکایپ را بردارد. اطلاعاتی مثل تصویر صفحه، صدای گفت‌وگوها و چیزهایی که صاحب کامپیوتر هنگام تایپ‌کردن تصور می‌کرد خصوصی‌اند، همگی در پوشه‌های مخفی دستگاه جمع می‌شدند.

گاما ابزارهایش را با برچسب «نظارت قانونی» و به‌عنوان راهکاری برای مبارزه با جرایم سازمان‌یافته، به نیروهای پلیس و آژانس‌های اطلاعاتی می‌فروخت، اما فعالیت اصلی‌اش به تمیزی کاتالوگ‌های رسمی نبود.

بهار ۲۰۱۲، چند فعال بحرینی ایمیل‌هایی دریافت کردند که به اعتراضات کشور مربوط می‌شد. فعالان روی عکس و سندهای پیوست شده به ایمیل‌ها کلیک می‌کردند، چون عادت داشتند خبر بازداشت‌ها و تحولات روز را از همین طریق به دست آورند

اولین قربانی فیشر؛ شرکتی که روزنامه‌نگاران و مخالفان سیاسی را هک می‌کرد

سال ۲۰۱۴، هکری ناشناس نام فین‌فیشر را به بازی گرفت و آن را به فینیاس فیشر تغییر داد. او اعلام کرد ۴۰ گیگابایت از اطلاعات گاما را در اختیار دارد و برای معرفی دستاوردش هم از نقش روابط‌عمومی گاما استفاده کرد.

فینیاس فیشر حسابی با شناسه‌ی GammaGroupPR راه انداخت و مجموعه‌ای از داده‌های داخلی شرکت مانند دفترچه‌های استفاده از جاسوس‌افزار، لیست قیمت‌ها، نتایج آزمایش فین‌فیشر در برابر آنتی‌ویروس‌ها، فهرست مشتریان و سورس‌کد برخی از نرم‌افزارها را در دسترس عموم قرار داد.

اما نفوذ به گاما و افشای اطلاعات، تنها پرده‌ی اول نمایش فیشر بود.

فینیاس فیشر نمی‌خواست مثل اغلب هکرها، داده‌های مهمی را سرقت کند و بعد برای فروششان در بازارهای دارک‌وب ناپدید شود. او پس از نفوذ به گاما راهنمای متنی مفصلی منتشر کرد و مراحل حمله را توضیح داد تا تجربه‌اش را با سایر هکرها به اشتراک بگذارد و آن‌ها را هم به اقدام ترغیب کند.

او هدفش را اسطوره‌زدایی از هک می‌دانست و می‌خواست تصور عمومی مردم از رازآلود بودن هک را در هم بشکند. در نوشته‌اش توضیح می‌داد که چگونه با بررسی صبورانه زیرساخت بیرونی گاما، توانسته نقاط ضعف را پیدا کند، از طریق یک مسیر فراموش‌شده وارد شبکه شود و حجم عظیمی از اطلاعات داخلی را استخراج کند. ماجرای دفترچه راهنما یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های شخصیتی فیشر را در ذهن‌ها حک کرد. او نمی‌خواست صرفاً به‌عنوان یک افشاگر یا شورشی شناخته شود و با شرح جزئیات کارش، شکنندگی قدرت شرکت‌هایی نظیر گاما را به جامعه‌ی هکرها نشان می‌داد و یادآوری می‌کرد آن‌ها هم می‌توانند وارد میدان شوند.

فینیاس فیشر هدف بعدی‌اش را هم از صنعتی مشابه انتخاب کرد.

پلیس از ردگیری شبح عاجز می‌ماند

تحقیر یک نهاد امنیتی در فضای عمومی، همواره تاوان سنگینی دارد؛ اما وقتی قربانی این تحقیر، نیروی پلیس باشد، دیگر قابل‌بخشش نیست. پس از هک شدن اتحادیه موسوس دِاسکوادرا؛ عملیات ضربتی و گسترده‌ای برای شکار هکری که با خونسردی، ویدیوی نفوذ به سرورهای پلیس را در یوتیوب منتشر کرده بود، آغاز شد.

۳۱ ژانویه‌ی ۲۰۱۷، مأموران در عملیاتی هماهنگ، سه نفر را دستگیر کردند؛ از جمله زوجی مهندس در محله‌ی سانتس. سروری که رد حمله‌ی فیشر به آن می‌رسید، در خانه‌ی همین زوج قرار داشت.

مرد توضیح داد که سرور را برای دسترسی به سرویس‌های سرگرمی راه انداخته؛ سرویس‌هایی که در کامپیوتر محل کارش مسدودند. ولی تنظیمات دستگاه به دیگران هم اجازه می‌داد اتصالشان را از آن عبور دهند. هرکس نشانی سرور را می‌دانست، می‌توانست از آن برای پوشاندن نشانی اینترنتی خودش استفاده کند.

ردیابی اشتباه یک سرور خانگی، پلیس را به در بسته رساند

پلیس به یک واسطه رسیده بود و باید ثابت می‌کرد صاحبان دستگاه در ماجرای نفوذ نقش داشته‌اند. باوجود مصادره‌ی تمام دستگاه‌های الکترونیکی و بررسی‌های دیجیتال حرفه‌ای، حتی یک خط کد، یک ایمیل یا یک مدرک قاطع که این افراد را به عملیات‌های فیشر وصل کند، پیدا نشد.

درست در بحبوحه‌ی دستگیری‌ها، فینیاس فیشر از طریق مجاری رمزنگاری‌شده در اینترنت دوباره ظاهر شد و پیام کوتاهی گذاشت: «فکر می‌کنم آن‌ها فقط کسانی را دستگیر کرده‌اند که لینک‌های اطلاعات مرا ریتوییت کرده بودند، یا چند فعال مدنی را گرفته‌اند تا وانمود کنند در حال انجام کاری هستند.» پرونده‌ی آن زوج سال ۲۰۲۴ مختومه شد.

هکری که هرگز دستگیر نشد

سال ۲۰۱۸، قاضی ایتالیایی پایان تحقیقات هک هکینگ تیم را اعلام کرد زیرا هیچ سرنخی برای پیگیری باقی نمانده بود. متون راهنمای فیشر همیشه درک سازوکار و مراحل حمله را آسان می‌کردند؛ اما هیچ ایده‌ای از خود نویسنده به خوانندگان نمی‌دادند.

او در گزارش فنی هکینگ تیم نوشته بود برای عملیات زیرساخت جدیدی تهیه کرده و برخی عادت‌هایش را تغییر داده تا رد آشنایی از خود به جا نگذارد. انگار همیشه می‌توانست روش کارش را توضیح دهد و هویتش را همچنان پنهان نگه دارد.

یک‌بار هم روزنامه‌نگاری احتمال ارتباط او با روسیه را مطرح کرد، ولی فیشر این ادعا را رد کرد و گفت اگر روزی دستگیر شود، به‌وضوح مشخص خواهد شد که برای هیچ دولتی کار نمی‌کند.

فیشر از هر فرصتی برای در هم شکستن پیش‌فرض‌ها و حدسیاتی که در مورد او گفته می‌شد، استفاده می‌کرد. او در بیانیه‌ها و مانیفست‌هایش، به‌ویژه در آخرین راهنمای خود برای سرقت از بانک، آگاهانه خودش را با ضمایر مؤنث خطاب کرد تا کلیشه‌های جنسیتی و تصاویر ازپیش‌ساخته‌شده‌ی دنیای امنیت سایبری را به سخره بگیرد.

در گزارش جولای ۲۰۲۶ تک‌کرانچ، لورنزو فرانچسکی‌ بیکیِرای به تماس خود با فیشر اشاره کرد؛ رویدادی که شاید آخرین خبر از او باشد، هرچند کم‌رنگ شدن حضور علنی‌اش لزوماً به این معنا نیست که دست از هک کشیده است.